Teknik terimlerin kısa ve anlaşılır tanımları

Terimler

A

API Entegrasyon

Uygulamaların birbiriyle veri alışverişi yapmasını sağlayan arayüz; bir yazılımın yeteneklerini, başka yazılımların kullanabileceği bir sözleşme hâlinde dışarı açar. Bilgi Merkezi · API Tasarımı & Entegrasyon →

C

CDN Altyapı

İçeriği kullanıcıya coğrafi olarak en yakın sunucudan dağıtan, böylece gecikmeyi azaltan dağıtık sunucu ağı (Content Delivery Network). Bilgi Merkezi · CDN & Edge →

CI/CD DevOps

Kod değişikliklerinin otomatik derlenip test edilmesi (sürekli entegrasyon) ve güvenle yayına alınması (sürekli teslim/dağıtım) pratiklerinin bütünü. Bilgi Merkezi · CI/CD & Pipeline →

Cache (önbellek) Performans

Sık istenen veriyi, her seferinde asıl kaynağa gitmemek için hızlı erişilebilir bir yerde geçici tutma yöntemi; doğru kurulduğunda hız ve maliyet kazandırır. Bilgi Merkezi · Önbellekleme & Redis →

Container Altyapı

Bir uygulamayı tüm bağımlılıklarıyla birlikte izole, taşınabilir bir pakette çalıştıran hafif sanallaştırma birimi; "benim makinemde çalışıyordu" sorununu büyük ölçüde çözer. Bilgi Merkezi · Konteyner & Kubernetes →

D

DKIM E-posta

Giden e-postaları kriptografik olarak imzalayıp, mesajın yolda değiştirilmediğini ve gerçekten o alan adından geldiğini kanıtlayan kimlik doğrulama standardı. Bilgi Merkezi · E-posta & Deliverability →

DMARC E-posta

SPF ve DKIM sonuçlarını birleştirip, kimlik doğrulamadan geçemeyen e-postalara ne yapılacağını (reddet, karantina ya da izin ver) alan adı sahibinin belirlediği politika. Bilgi Merkezi · E-posta & Deliverability →

DNS Domain

Alan adlarını (örneğin irdaweb.com) makinelerin anladığı IP adreslerine çeviren, internetin adres defteri (Domain Name System). Bilgi Merkezi · Domain & DNS →

DNSSEC Domain

DNS yanıtlarını imzalayarak, sorguya dönen cevabın yolda değiştirilmediğini doğrulayan güvenlik uzantısı; sahte DNS yanıtlarıyla yapılan yönlendirme saldırılarına karşı korur. Bilgi Merkezi · Domain & DNS →

H

HTTP/3 Ağ

Web trafiğini TCP yerine QUIC üzerinden taşıyan, bağlantı kurulumunu hızlandıran ve head-of-line blocking sorununu büyük ölçüde ortadan kaldıran HTTP sürümü. Blog · HTTP/3 ve QUIC neden daha hızlı? →

K

Kubernetes Altyapı

Container'ları büyük ölçekte dağıtmayı, ölçeklemeyi, sağlık kontrolünü ve yeniden başlatmayı otomatikleştiren açık kaynaklı orkestrasyon platformu. Bilgi Merkezi · Konteyner & Kubernetes →

O

OAuth Kimlik

Bir uygulamanın, parolanızı paylaşmadan, sizin adınıza başka bir servisteki verilere sınırlı erişim almasını sağlayan yetkilendirme standardı. Çalınan OAuth token'ları son yıllarda büyük ihlallerin ortak paydası oldu. Blog · Klue ihlali ve OAuth token'ları →

Observability (gözlemlenebilirlik) DevOps

Bir sistemin iç durumunu, dışarıya ürettiği log, metrik ve trace verilerinden anlayabilme yeteneği; "bir şey ters gitti" ile "tam olarak şu satırda şu yüzden ters gitti" arasındaki fark. Bilgi Merkezi · Gözlemlenebilirlik & Loglama →

Q

QUIC Ağ

UDP üzerine kurulu, şifrelemeyi ve birbirinden bağımsız stream'leri içine alan; bağlantıyı tek turda kurarak HTTP/3'ün hız kazanımını sağlayan taşıma protokolü. Blog · HTTP/3 ve QUIC neden daha hızlı? →

R

Redis Performans

Veriyi bellekte tutan, bu yüzden çok hızlı okuma/yazma sağlayan; önbellek, kuyruk ve oturum deposu olarak yaygın kullanılan açık kaynaklı veri deposu. Bilgi Merkezi · Önbellekleme & Redis →

REST Entegrasyon

Kaynakları URL'lerle adresleyip HTTP metotlarıyla (GET, POST, PUT, DELETE) yöneten, web API'lerinin en yaygın tasarım yaklaşımı. Bilgi Merkezi · API Tasarımı & Entegrasyon →

S

SPF E-posta

Bir alan adı adına hangi sunucuların e-posta gönderebileceğini belirleyen DNS kaydı; sahte gönderici adresleriyle yapılan dolandırıcılığı zorlaştırır. Bilgi Merkezi · E-posta & Deliverability →

SSL/TLS Güvenlik

İstemci ile sunucu arasındaki trafiği şifreleyen ve karşı tarafın kimliğini doğrulayan protokol; HTTPS'in temelidir. SSL eski adı, TLS ise güncel ve kullanımda olan hâlidir. Bilgi Merkezi · TLS & Sertifikalar →

T

TCP/IP Ağ

İnternet üzerindeki verinin paketlere bölünüp güvenilir biçimde adreslenerek iletilmesini sağlayan temel protokol ailesi; üzerine kurulan her şeyin altındaki ortak zemin. Bilgi Merkezi · Ağ Temelleri & Protokoller →

Tedarik zinciri saldırısı Güvenlik

Hedefe doğrudan değil, onun güvendiği bir bileşen (bir kütüphane, bir eklenti, bir tedarikçi) üzerinden sızan saldırı türü; tek bir zayıf halka koca bir zincire yayılabilir. Blog · Bir eklenti güncellemesi GitHub'ı nasıl vurdu? →

Token (erişim token'ı) Kimlik

Bir kez kimlik doğrulandıktan sonra verilen, parola yerine geçen ve sahibi adına erişim sağlayan geçici anahtar. Genelde MFA'dan sonra üretildiği için, çalındığında ikinci faktörü de atlayabilir. Bilgi Merkezi · Kimlik & Erişim →

W

WAF Güvenlik

Web uygulamasının önünde durup zararlı istekleri (SQL injection, XSS gibi) filtreleyen güvenlik katmanı (Web Application Firewall). Bilgi Merkezi · Web Uygulama Güvenliği →

Webhook Entegrasyon

Bir olay gerçekleştiğinde, bir sistemin önceden tanımlı bir URL'e otomatik bildirim (HTTP isteği) göndermesi; sürekli sorgulamak yerine "olunca haber ver" yaklaşımı. Bilgi Merkezi · API Tasarımı & Entegrasyon →

Z

Zero-day (sıfırıncı-gün) Güvenlik

Henüz yaması olmayan, bazen üreticinin bile haberdar olmadığı güvenlik açığı; savunucuların önlem almak için "sıfır günü" olduğu için bu adla anılır. Bilgi Merkezi · Web Uygulama Güvenliği →