TeknikErişilebilir altyapı
Botun sayfayı tarayabilmesi, indeksleyebilmesi ve hızlı yükleyebilmesi. Crawlability, indexability, canonical, sitemap ve durum kodları bu katmandadır.
SEO, bir sayfanın arama motorlarında doğru sorgu için, doğru kişiye ve mümkün olduğunca üst sırada görünmesini sağlama işidir. Bunun için arama motorunun üç temel işi vardır: sayfaları gezip bulmak (crawl), içeriğini anlayıp dizine kaydetmek (index) ve bir sorguya en uygun sonuçları sıralamak (rank). SEO de bu üç aşamanın her birini kolaylaştırmaktan ibarettir: botun sayfanıza erişebilmesi, içeriğinizi doğru anlayabilmesi ve kullanıcı için en iyi yanıt olduğunuza ikna olabilmesi. Bu sayfada arama motorunun nasıl çalıştığını, teknik SEO'nun temel ayarlarını, içerik ve anahtar kelime niyetini, yapısal veriyi, deneyim sinyallerini (Core Web Vitals) ve sık düşülen tuzakları birlikte adım adım ele aldık.
SEO (Search Engine Optimization), bir web sitesinin organik (ücretsiz) arama sonuçlarındaki görünürlüğünü artırma çalışmasıdır. Reklamdan farkı, tıklama başına ödeme değil, sayfanın kendi değeriyle sıralanmasıdır. İş üç koldan ilerler: teknik SEO, arama motorunun sayfanıza erişip içeriğini sorunsuz okuyabilmesini sağlar; içerik / on-page SEO, kullanıcının sorusuna en iyi yanıtı verecek metni doğru sinyallerle sunar; otorite / off-page SEO ise başka güvenilir sitelerin sizi referans göstermesiyle (backlink) güven kazandırır. Üçü birlikte çalışmadığında — örneğin harika içerik taranamıyorsa — sonuç alınmaz.
# arama motorunun üç işi
crawl sayfayı gez ve bul
index içeriği anla ve dizine al
rank sorguya göre sırala
# SEO = bu üç aşamayı kolaylaştırmak
Botun sayfayı tarayabilmesi, indeksleyebilmesi ve hızlı yükleyebilmesi. Crawlability, indexability, canonical, sitemap ve durum kodları bu katmandadır.
Kullanıcının arama niyetini karşılayan, başlık, alt başlık ve iç bağlantılarla iyi yapılandırılmış metin. On-page SEO'nun özüdür.
Diğer güvenilir sitelerin verdiği bağlantılar (backlink) ve marka itibarı. Off-page sinyaller içeriğin güvenilirliğini destekler.
Bir sayfanın aramada çıkması için üç kapıdan geçmesi gerekir. Önce arama botu (crawler) bağlantıları izleyerek sayfayı bulur ve içeriğini indirir (crawl). Ardından motor bu içeriği işler, anlamlandırır ve dizine kaydeder (index) — dizine girmeyen sayfa hiçbir sorguda çıkamaz. Son olarak bir kullanıcı arama yaptığında motor dizindeki adaylar arasından, yüzlerce sinyali tartarak en uygun sonuçları sıralar (rank). SEO çalışması bu üç aşamanın her birinde önündeki engelleri kaldırmaktır.
discover sitemap + bağlantılar
crawl bot sayfayı indirir # robots.txt'e uyar
render HTML + JS işlenir
index içerik dizine yazılır # canonical seçilir
rank sorguda sıralanır
serve SERP'te kullanıcıya gösterilir
Bot, bağlantıları ve sitemap'i izleyerek sayfaları bulur ve içeriğini indirir. robots.txt ile hangi yolların taranabileceğini, sunucu kapasitesiyle de ne sıklıkta (crawl budget) tarayacağını belirlersiniz.
Motor sayfayı işler, gerekirse JavaScript'i render eder ve içeriği dizine yazar. Bir grup benzer sayfa arasından temsil edilecek olanı (canonical) seçer. noindex verilen sayfa dizine girmez.
Sorgu geldiğinde motor, dizindeki adayları alaka, içerik kalitesi, kullanıcı deneyimi ve otorite gibi sinyallerle tartıp sıralar. Sıralama statik değildir; sorguya, cihaza ve konuma göre değişir.
Teknik SEO, içeriğinizin önündeki görünmez engelleri kaldırır. En iyi metin bile bot erişemiyorsa, yanlışlıkla noindex aldıysa ya da onlarca kopya URL arasında doğru sürüm işaretlenmediyse aramada görünmez. Burada amaç, motorun hangi sayfayı tarayabileceğini, indeksleyebileceğini ve birden çok adres aynı içeriği gösterdiğinde hangisinin asıl (canonical) olduğunu net biçimde söylemektir.
# robots.txt — neyi tarayabilir
User-agent: *
Disallow: /sepet/
Sitemap: https://site.com/sitemap.xml
# sayfa başında — indeks ve asıl sürüm
<link rel="canonical" href="https://site.com/urun">
<meta name="robots" content="index, follow">
robots.txt engeli, kırık iç bağlantı veya yalnızca JavaScript ile yüklenen menüler taramayı zorlaştırır. Önemli sayfalara düz bağlantılarla ulaşılabilmelidir.noindex etiketi, yanlış canonical ya da yumuşak 404'ler sayfayı dizinden dışlar. Search Console'un kapsam (coverage) raporu nedenleri gösterir.sitemap.xml önemli URL'leri ve son güncelleme tarihlerini bota bildirir. Doğru HTTP durum kodları (200 yaşıyor, 301 kalıcı taşındı, 404 yok) motorun dizini temiz tutmasını sağlar.
On-page SEO, sayfanın içeriğini hem kullanıcı hem de motor için net hale getirmektir. İşin merkezinde arama niyeti vardır: kişi bilgi mi arıyor, satın mı almak istiyor, belirli bir siteye mi gitmek istiyor? İçerik bu niyetle örtüşmezse, ne kadar iyi yazılmış olursa olsun sıralanmaz. Niyet doğruysa; açıklayıcı bir title, davet eden bir meta açıklama, mantıklı başlık hiyerarşisi ve iç bağlantılar içeriği hem okunur hem taranır kılar.
<title>Konu — net, ~60 karakter</title>
<meta name="description"
content="davet eden özet, ~155 karakter">
<h1>Tek ana başlık</h1>
<h2>Alt başlık</h2>
<a href="/ilgili-konu">açıklayıcı bağlantı metni</a>
Sorgunun arkasındaki amaç: bilgilendirici, ticari, işlemsel ya da navigasyonel. Hedef anahtar kelime için çıkan mevcut sonuçlar, motorun o niyeti nasıl yorumladığını gösterir; içeriği ona göre kurun.
title sıralamada da SERP'teki tıklamada da rol oynar; meta açıklama doğrudan sıralama faktörü değildir ama tıklama oranını (CTR) belirler. İkisi de sayfayı dürüstçe özetlemelidir.
Tek h1 ve mantıklı h2/h3 sırası içeriği yapılandırır. İç bağlantılar hem kullanıcıyı yönlendirir hem de sayfalar arası önem akışını (link equity) dağıtır.
Yapısal veri (structured data), sayfanızdaki bilgiyi motorun kesin olarak anlayacağı standart bir biçimde — genellikle JSON-LD ve schema.org sözlüğüyle — etiketlemektir. "Bu bir makale", "bu bir ürün, fiyatı şu", "bu bir SSS" demek, arama sonuçlarında yıldız, fiyat, SSS açılır kutusu gibi zengin sonuçların (rich results) çıkmasını mümkün kılar. Aynı mantık sosyal paylaşımda da işler: Open Graph etiketleri bağlantı paylaşıldığında çıkan başlık, açıklama ve görseli belirler.
{
"@context": "https://schema.org",
"@type": "Article",
"headline": "SEO ve arama görünürlüğü",
"author": { "@type": "Organization",
"name": "irdaweb" }
}
# motor "bu bir makale" diye kesin anlar
Article, Product, FAQPage, BreadcrumbList gibi tiplerle içeriğin ne olduğunu açıkça söyler. JSON-LD, Google'ın önerdiği biçimdir ve HTML'den ayrı bir blok olarak eklenir.
Doğru işaretleme, SERP'te yıldız puanı, fiyat, etkinlik tarihi ya da SSS gibi ek öğeler kazandırabilir. Garanti değildir ama uygunluk şartı yapısal veridir; sonuç tıklama oranını yükseltir.
og:title, og:description ve og:image, bağlantı sosyal ağlarda paylaşıldığında çıkan kartı belirler. Doğrudan sıralama sinyali değil ama tıklamayı etkiler.
Arama motorları, içerik kalitesi eşit olduğunda kullanıcıya daha iyi deneyim sunan sayfayı tercih eder. Deneyim sinyalleri ölçülebilir hale gelmiştir: hız ve kararlılık için Core Web Vitals, küçük ekran uyumu için mobile-first indexing, güvenli bağlantı için HTTPS. Bunlar tek başına vasat içeriği üst sıraya taşımaz; ama benzer kalitedeki sayfalar arasında farkı belirler ve kötü deneyim doğrudan kullanıcı kaybına yol açar.
Largest Contentful Paint: en büyük içeriğin görünmesi (≤ 2.5 sn iyi). Ağır görseller, yavaş sunucu ve render engelleyen kaynaklar geciktirir.
Interaction to Next Paint: tıklama veya dokunuşa yanıt süresi (≤ 200 ms iyi). Ağır JavaScript ana iş parçacığını bloke ettiğinde bozulur.
Cumulative Layout Shift: sayfa yüklenirken öğelerin kaymaması (≤ 0.1 iyi). Boyutsuz görseller ve sonradan giren reklamlar kaymaya yol açar.
Google indekslemede sayfanın mobil sürümünü esas alır. Mobilde gizlenen içerik ya da kullanılamayan düzen sıralamaya doğrudan yansır.
Geçerli bir TLS sertifikası hafif bir sıralama sinyali ve temel bir güven şartıdır. Ayrıntı için TLS, SSL & Sertifika başlığına bakabilirsiniz.
Vitals, laboratuvar değil saha (CrUX) verisiyle değerlendirilir. Derinlemesine eşikler için Performans & Web Vitals başlığı konuyu ayrıntılandırır.
SEO hatalarının çoğu kötü niyetten değil, motorun nasıl çalıştığını yanlış varsaymaktan doğar. Bazıları görünürlüğü sessizce kısarken (kopya içerik, kanibalizasyon), bazıları doğrudan ceza riski taşır (anahtar kelime doldurma, cloaking). Aşağıdaki tuzakları baştan bilmek, sonradan zor onarılan sıralama kayıplarını önler.
Aynı içerik birden çok URL'de (parametreli, www'li, http/https) çıkıyorsa sinyaller bölünür. Doğru canonical ve tutarlı yönlendirme ile tek adreste toplanmalıdır.
Metni anahtar kelimeyle tıka basa doldurmak artık ters teper. Motor doğal dili anlar; okunabilirliği bozan tekrar hem kullanıcıyı kaçırır hem ceza riski taşır.
Arama botuna bir şey, kullanıcıya başka şey göstermek (cloaking) açık bir ihlaldir ve dizinden çıkarılmaya kadar giden cezalarla sonuçlanır.
Niyeti karşılamayan, ince ve özgün değeri olmayan sayfalar sıralanmaz. Otomatik üretilmiş ya da kopyalanmış toplu sayfalar sitenin geneline de zarar verir.
Yalnızca JavaScript çalıştıktan sonra beliren içerik ya da bağlantılar, render edilmezse taranamaz. Kritik içeriğin sunucu tarafında da erişilebilir olması güvenlidir.
Birden çok sayfanın aynı sorgu için yarışması, ikisini de zayıflatır. İçerikleri birleştirmek ya da niyetlerini netçe ayırmak gerekir.
Crawl, botun sayfayı bulup içeriğini indirmesidir. Index ise indirilen içeriğin işlenip dizine kaydedilmesidir. Bir sayfa taranabilir ama yine de (ör. noindex nedeniyle) dizine girmeyebilir. Taranmak indekslenmeyi garanti etmez.
SEO organik (ücretsiz) sıralamaları iyileştirir; sonuç yavaş gelir ama kalıcıdır. SEM (arama motoru pazarlaması) çoğunlukla ücretli aramayı (Google Ads) kapsar; ödeme durunca görünürlük de durur. İkisi rakip değil, tamamlayıcıdır.
noindex sayfanın dizine girmemesini söyler ama botun taramasını gerektirir — etiketi görebilmesi için. robots.txt Disallow ise taramayı engeller; bu durumda motor noindex'i göremez. Bir sayfayı dizinden çıkarmak istiyorsanız taramayı engellemeyin.
Canonical bir öneridir: her iki URL de yaşar, ama asıl olanı işaretlersiniz; benzer içerikler için uygundur. 301 kalıcı yönlendirmedir: eski URL artık yoktur, kullanıcı ve bot yenisine gider. Eski adresi tamamen emekliye ayırıyorsanız 301, iki sürüm de gerekliyse canonical.
Alaka (relevance), içeriğin sorguyla ne kadar örtüştüğüdür. Otorite ise sayfanın ve sitenin ne kadar güvenilir görüldüğüdür (backlink, marka). Üst sıra için ikisi birlikte gerekir: alakasız otorite de, otoritesiz alaka da tek başına yetmez.
Google ve Bing'in resmi arama dokümantasyonu, yapısal verinin ortak sözlüğü ve sitemap standardı — SEO'yu kaynağından öğrenmek için.
Taranma engellerinden içerik kurgusuna ve yapısal veriye kadar — sitenizin nerede sızdırdığını birlikte inceleyip somut bir yol haritası çıkaralım.